Kategorie
kultura mniejszości

Kultura mniejszości – obcy element czy część kultury Polski?

Kultura mniejszości – obcy element czy część kultury Polski?

W październiku 2016 r. przedstawiciele Żydowskiego Stowarzyszenia Czulent wzięli udział w Kongresie Kultury. Nasza organizacja została moderatorem debaty pt. „Kultura mniejszości – obcy element czy część kultury Polski?”. Do dyskusji zaprosiliśmy przedstawicieli społeczności romskiej i łemkowskiej.

www.kongreskultury2016.pl

Punktem wyjścia do dyskusji była świadomość, iż historyczne dziedzictwo naszego kraju i obecna kultura nie są homogeniczne. Nie są także wytworem jednej nacji. Możemy być dumni z odkryć Mikołaja Kopernika, badań Ludwika Hirszfelda, wynalazków Karola Pollaka czy hollywoodzkiej kariery Poli Negri. Kultura mniejszości cieszy się w Polsce dużym zainteresowaniem – organizowane są festiwale, wzrasta liczba organizacji przeprowadzających warsztaty, mające na celu propagowanie kultury i tradycji danych grup. Coraz częściej młodzież angażuje się w projekty edukacyjne, rewitalizując pamięć o „innych”. Jest to o tyle problematyczne, gdyż dokonuje tego grupa większościowa wobec grupy mniejszościowej – wykluczająca wobec wykluczonych. Działania te raczej interpretują kulturę i dziedzictwo mniejszości, niż przekazują obiektywną wiedzę.

Narracja ta z reguły koncentruje się na barwnej i „obcej” kulturze mniejszościowej, nie na kulturach mniejszości jako części dziedzictwa Polski. Słowa „Żyd” i „Cygan” stanowią w Polsce „abstrakcyjny symbol ujemny”, rodzaj określenia pejoratywnego, ukierunkowującego bądź przenoszącego agresję. Ostatnio dołączyły do tego słowa takie jak: „gender”, „multikulti” i „wielokulturowość”. Jeden z głównych polskich polityków stwierdził, że zamach w Nicei jest „konsekwencją polityki multikulti”.

Jak zauważa D. LaCapra doświadczenie jest zasadniczą kwestią w studiach nad mniejszościami, ale istnieje zagrożenie, że stanie się ono pustym hasłem i doprowadzi do odzyskiwania utraconych głosów poprzez „projekcyjne identyfikacje i podkładanie głosu”. Czy społeczeństwo w Polsce dojrzało do tego, aby mniejszości mogły być traktowane jako element całościowego pejzażu kulturowego Polski? Czy wciąż jest tak, jak w publikacji Ministerstwa Spraw Zagranicznych i IPN, wydanej z okazji Światowych Dni Młodzieży pt. „1050 lat. Przewodnik po historii Polski 966-2016”, w której czytamy m.in., że “liczne mniejszości narodowe były jednym z najważniejszych problemów Rzeczypospolitej”?

Kongres odbył się w Warszawie 7-9 października 2016 r., w Pałacu Kultury i Nauki.

podobne projekty

Kategorie
antysemityzm kultura prawa człowieka

Jewish Women in Europe: Creating Alternatives. 8th International Bet Debora Conference of European Jewish Women, Activists, Academics, and Rabbis

Jewish Women in Europe: Creating Alternatives. 8th International Bet Debora Conference of European Jewish Women, Activists, Academics, and Rabbis.

Celem konferencji było wywołanie w środowisku żydowskim dyskusji na temat równych szans kobiet i udzielenia im dostępu do istniejących struktur organizacyjnych oraz utworzenia dla nich alternatywnych przestrzeni.

Na początku września 2016 r. wspólnie z Fundacją Bente Kahan z Wrocławia i Bet Debora z Berlina zaprosiliśmy przedstawicieli różnych organizacji i środowisk żydowskich do Wrocławia (który w 2016 r. był Europejską Stolicą Kultury).

Data i miejsce konferencji nawiązywały do przełomowych dla społeczności żydowskiej wydarzeń w Europie. 1 września 1939 r. Rzesza Niemiecka zaatakowała Polskę, rozpoczynając II Wojnę Światową. Pod koniec wojny Żydzi zamieszkujący Breslau (nazwa ówczesnego Wrocławia na terenie Niemiec) byli trzecią co do wielkości społecznością w Niemczech. Zostali wymordowani, a później niemiecki Breslau stał się polskim Wrocławiem. Co więcej 4 września 2016 r. obchodziliśmy Europejski Dzień Kultury Żydowskiej pod hasłem „Język żydowski”. Był on poświęcony propagowaniu wiedzy o judaizmie europejskim, jego historii i teraźniejszości. Podczas konferencji nasze działania również koncentrowały się wokół jidysz, języka który zarówno w Niemczech, jak i Polsce definiował życie i kulturę społeczności żydowskiej okresu przed II Wojną Światową.

Koncentrując się na niemiecko-polskiej historii miasta oraz społeczności żydowskiej, chcieliśmy przypomnieć jej dziedzictwo i podkreślić osiągnięcia żydowskich kobiet. Przyczyniły się one do powstania żywego i zróżnicowanego judaizmu i do dziś angażują się w walkę o Europę tolerancyjną i pluralistyczną. Konferencja była wyjątkową okazją do zapoznania się z życiem żydowskim w Polsce i do poznania polskich aktywistów, artystów, reżyserów filmowych i pisarzy pochodzenia żydowskiego.

Tematem konferencji było „tworzenie alternatyw, a celem wywołanie w środowisku żydowskim dyskusji na temat równych szans kobiet i udzielenia im dostępu do istniejących struktur organizacyjnych oraz utworzenia dla nich alternatywnych przestrzeni. Omawialiśmy wspólnie sformułowane przez kobiety zagadnienia dotyczące wybranych dziedzin, ze szczególnym naciskiem na udział kobiet w edukacji, polityce, sztuce i kulturze.

Na konferencję zaprosiliśmy gości z Europy Wschodniej i Zachodniej, Izraela i USA. Spotkanie było okazją do wymiany myśli i pomysłów ludzi z różnych środowisk, inspiracją dla nowych działań skierowanych do naukowców, studentów, rabinów, artystów, aktywistów, polityków, nauczycieli, opiekunów dzieci, kadry i wszystkich tych, którzy podzielają troskę o przyszłość życia żydowskiego w Europie.

Projekt zrealizowany w 2016 roku.

Organizatorzy:

  • Fundacja Bente Kahan (Wrocław)
  • Bet Debora (Berlin)
  • Stowarzyszenie Żydowskie Czulent (Kraków)

Finansowane ze środków:

  • Fundację Róża Luksemburga
  • Grupa Westbury
  • American Jewish Joint Distribution Committee

podobne projekty

Kategorie
edukacja kultura mniejszości

Unzere Kroke – wielokulturowy dzień dziecka

Unzere Kroke – wielokulturowy dzień dziecka

Celem projektu było zorganizowanie Dnia Dziecka dla dzieci reprezentujących różne mniejszości narodowe, etniczne i religijne zamieszkujące region Małopolski. Organizatorom zależało na integracji najmłodszych. Organizacji wydarzenia towarzyszyło przekonanie, że takie przedsięwzięcia pomagają w przełamaniu stereotypów i w walce z wszelkimi przejawami rasizmu i antysemityzmu.

Żydowskie Stowarzyszenie Czulent we współpracy z Małopolskim Urzędem Wojewódzkim w Krakowie zorganizowało wielokulturowy Dzień Dziecka, czyli Unzere Kroke (w j. jidysz „nasz Kraków”).

Chcieliśmy zaprezentować naszą kulturę w sposób wychodzący poza schematy, stereotypy, a także poza folkloryzację etniczności i wielokulturowości, która jest obecnie powszechna. Wszystko po to, aby stworzyć możliwość dogłębnego poznania kultury mniejszości jako części składowej kultury i dziedzictwa Polski.

W 2013 roku koncepcje warsztatów przygotowali artyści znani i cenieni w Polsce i zagranicą: Bogusław Barnaś (architekt), Urszula Palusińska (ilustratorka i reżyserka), Małgorzata Mirga (sztuki wizualne), Krzysztof Gil (sztuki wizualne) i Anna Rozenfeld (jidiszystka). Celem warsztatów było przedstawienie różnorodnego Krakowa z punktu widzenia dzieci z rożnych mniejszości narodowych i etnicznych. Dzieci zbudowały instalację z pudeł na dziedzińcu Synagogi Starej. W zabawie wzięło udział ponad 70 młodych uczestników.

W 2014 r. odbyła się druga edycja warsztatów, których koncepcję opracowali: Urszula Palusińska (ilustratorka i reżyserka), Małgorzata Mirga (sztuki wizualne), Krzysztof Gil (sztuki wizualne) i Anna Rozenfeld (jidyszystka). Dzieci narysowały parometrową, symboliczną mapę Małopolski w Parku Jordana. Na mapie zaznaczały miejsca związane z ich kulturą, dziedzictwem i religią. W wydarzeniu wzięło udział ponad 100 uczestników.

Projekt realizowany w 2013 r. i 2014 r.

Organizatorzy:

  • Żydowskie Stowarzyszenie Czulent

Partnerzy:

  • Urząd Wojewódzki w Krakowie
  • Gmina Wyznaniowa Żydowska w Krakowie
  • Ormiańskie Towarzystwo Kulturalne w Krakowie
  • Romskie Stowarzyszenie Oświatowe „Harangos”
  • Centrum Edukacyjne Chabad Lubawicz w Krakowie
  • Koło Rosjan w Krakowie
  • Stowarzyszenie Ruska Bursa
  • Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce o/Kraków
  • Towarzystwo Krzewienia Kultury i Tradycji Romskiej Kałe Jakha
  • Towarzystwo Słowaków w Polsce

Wsparcie finansowe:

  • Joint Distribution Committee Polska
  • Konsulat Generalny USA w Krakowie
  • Muzeum Historyczne Krakowa
  • Ambasada Izraela
  • Fundacja Szalom
  • Społeczny Instytut Wydawniczy Znak sp. z o.o.
  • Urząd Miasta w Krakowie
  • Wydawnictwo Austeria
  • Wydawnictwo Nisza
  • Wydawnictwo BONA

podobne projekty

Kategorie
dyskryminacja edukacja kultura

Polki, Żydówki – Krakowskie Emancypantki. Historia i współczesność dla równości i różnorodności.

Polki, Żydówki – Krakowskie Emancypantki.

Historia i współczesność dla równości i różnorodności.

Projekt poświęcony przeciwdziałaniu dyskryminacji (w szczególności seksizmowi i antysemityzmowi) oraz przywróceniu pamięci o historycznej aktywności kobiet na rzecz równouprawnienia i emancypacyjnym dziedzictwie Krakowa.

W ramach projektu zorganizowano spotkania otwarte, projekcje filmowe i cykl szkoleniowy pod nazwą Krakowski Szlak Kobiet. Przygotowana została także nieodpłatna publikacja „Przewodniczka po Krakowie emancypantek, Polek i Żydówek”, połączona z obszerną częścią poświęconą edukacji antyuprzedzeniowej.
Celem projektu przeciwdziałanie dyskryminacji (w szczególności seksizmowi i antysemityzmowi) oraz przywrócenie pamięci o historycznej aktywności kobiet na rzecz równouprawnienia i emancypacyjnym dziedzictwie Krakowa.

Inspiracją była działalność krakowskich emancypantek między XVIII a XX wiekiem. Były to Polki i Żydówki dążące do osobistego, politycznego, zawodowego i edukacyjnego uniezależnienia kobiet, ponad różnicami kulturowymi i religijnymi. Na podstawie ich doświadczeń rozpoczęliśmy dyskusję o współczesności i naszej własnej odpowiedzialności za budowanie społeczeństwa otwartego na różnorodność, niedyskryminującego.

Projekt został objęty patronatem przez Narodowe Centrum Kultury Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Europejskiego Roku Dialogu Międzykulturowego oraz patronatem honorowym Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Inicjatywa została zrealizowana dzięki wsparciu udzielonemu przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego oraz z budżetu Rzeczypospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych.

Projekt był realizowany od października 2008 roku do czerwca 2009 roku.

Organizatorzy:

  • Żydowskie Stowarzyszenie Czulent
  • Fundacja Przestrzeń Kobiet

Partnerzy:

  • Fundacja Jewish Community Centre

Patronat:

  • Narodowe Centrum Kultury Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej

Wsparcie finansowe:

  • Islandia, Liechtenstein i Norwegia ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego
  • Budżet Rzeczypospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych

podobne projekty

Kategorie
edukacja kultura

Projekt wydawniczy „Majses”

Majses
– projekt wydawniczy

W ramach projektu „Majses” powstała seria książek edukacyjnych dla dzieci. Jej treść pozwala odkrywać dorobek kulturowy i bogactwa żydowskich tradycji, odwołując się przy tym do uniwersalnych wartości. Książki wydawane przez Żydowskie Stowarzyszenie Czulent są bezpłatnie przekazywane dzieciom żydowskim w całej Polsce.

Do tej pory ukazały się trzy publikacje:

  • A Majse – zabawne wyliczanki nawiązujące do tradycji żydowskich,
  • Majn Alef Bejs – rymowanki prezentujące alfabet żydowski,
  • Jontew Lider – wiersze o najważniejszych świętach żydowskich,
  • Jidiszer Zoo – wierszyki o zwierzętach.

Za pośrednictwem Gmin Żydowskich, JDC Polska, Szkół Żydowskich oraz stowarzyszeń i fundacji żydowskich zajmujących się szeroko pojętą edukacją, książki są nieodpłatnie przekazywane dzieciom pochodzenia żydowskiego w całej Polsce. Od 2010 roku, kiedy ukazała się pierwsza publikacja, seria jest z powodzeniem wykorzystywana w warsztatach i programach edukacyjnych realizowanych w lokalnych społecznościach żydowskich.

Już na etapie przygotowywania projektu zastanawialiśmy się nad tym, jak pokazać dzieciom historię, tradycję i religię żydowską w sposób zrozumiały, zabawny i interesujący. Zdecydowaliśmy się na najlepszą i najłagodniejszą formę edukacji jaką jest bajka w języku jidysz a majse (stąd nazwa projektu). To właśnie bajki są nieocenione w przybliżaniu najmłodszym rodzimej kultury i mogą służyć jako narzędzie w rozwijaniu poczucia tożsamości narodowej. Dziecko zapoznając się z treścią bajki opisującej typowe dla kultury żydowskiej wartości, także o charakterze duchowym, poznaje dziedzictwo swojego narodu. Bajki zamieszczone w naszych książkach mają postać wierszowanych opowieści. Autorami są pisarze żydowscy tworzący w latach międzywojennych, w języku jidysz: Icchak Lejbusz Perec, Kadia Mołodowska, Lejb Kwitko, Ida Maze, Jehoszua Kamiński i Szmuel Cesler.

Projekt realizowany jest od 2010 r.

Projekt finansowany przez:

  • Zygmunta Rolata
  • Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
  • Taube Foundation for Jewish Life and Culture
  • The American Jewish Joint Distribution Committee
  • Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji
  • The Dutch Jewish Humanitarian Fund
  • The Kronhill Pletka Foundation
  • The Morris J. and Betty Kaplun Foundation
  • Hebrew fonts donated by MASTERFONT –
  • www.masterfont.co.il

Nagrody:

  • Nagroda główna Bologna Ragazzi Award w kategorii NON-FICTION

Nagrody dla Urszuli Palusińskiej za ilustracje do książki Majn Alef Bejs:

  • srebro w konkursie European Design Awards,
  • wyróżnienie na biennale ilustracji ILUSTRARTE w Lizbonie,
  • wyróżnienie w konkursie Książka Roku Polskiej Sekcji IBBY.

podobne projekty

Kategorie
dyskryminacja edukacja kultura

Krakowski Szlak Kobiet

Krakowski Szlak Kobiet

Projekt „Krakowski Szlak Kobiet” koncentrował się na historycznym dorobku kobiet związanych z Krakowem (i nie tylko nim). Celem projektu było wzmocnienie zaangażowania społeczeństwa na rzecz demokracji, obywatelskiej postawy oraz równości kobiet i mężczyzn.

Inicjatywę zainspirowały kobiety, które zostawiły po sobie spuściznę w postaci: praw wyborczych, prawa do studiowania, prawa do pracy, oraz cennych doświadczeń z przełamywania społecznych, ograniczających wyobrażeń o rolach płci. Podręczniki szkolne oraz miejskie przewodniki pomijają wspólne, emancypacyjne doświadczenia tych kobiet, przez co są one unieważniane. Dlatego w ramach projektu przywróciliśmy pamięć o dokonaniach i dziedzictwie kobiet związanych z Krakowem, które wywodziły się z różnych grup i społeczności, współtworzyły to miasto i walczyły o równouprawnienie, angażując się w ruch emancypacyjny lub indywidualnie przełamując społeczne bariery płci. Nasze działania edukacyjne i badawcze doprowadziły do odzyskania tych niesprawiedliwie zapomnianych postaci dla wspólnej pamięci mieszkanek i mieszkańców Krakowa, i nie tylko.

Celem „Krakowskiego Szlaku Kobiet” było wzmocnienie zaangażowania społeczeństwa na rzecz demokracji, obywatelskiej postawy oraz równości kobiet i mężczyzn. Dążyliśmy do tego poprzez edukację o historii kobiet oraz o procesach emancypacyjnych i walce kobiet o równouprawnienie jako elemencie walki o demokrację.

W roku 2010 „Krakowski Szlak Kobiet” wygrał w plebiscycie Gazety Wyborczej „Kulturalne Odloty” w kategorii Wydarzenie 2010.

Projekt realizowany w latach 2009-2010. Był kontynuacją projektu „Polki, Żydówki – krakowskie emancypantki. Historia i współczesność dla równości i różnorodności”.

Projekt zrealizowany w roku 2010.

Organizatorka:

  • Fundacja Przestrzeń Kobiet

Partner:

  • Żydowskie Stowarzyszeniem Czulent

Patronat medialny:
Feminoteka, MultiKulti, ngo.pl, geender.pl, Krytyka Polityczna, Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego, Midrasz – miesięcznik o kulturze żydowskiej, Portal Społeczności Żydowskiej Jewish.org, TVP Kraków, Radio Kraków Małopolska

Wsparcie finansowe:

  • Islandia, Liechtenstein i Norwegia ze środków Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Norweskiego Mechanizmu Finansowego
  • Budżet Rzeczpospolitej Polskiej w ramach Funduszu dla Organizacji Pozarządowych
  • The Taube Foundation for Jewish Life & Culture
  • Network of East-West Women w ramach Book and Journal Project

podobne projekty

Kategorie
kultura

Żydowskie Salon Literacki

Żydowskie Salon Literacki

To wyjątkowe miejsce otwartych dyskusji na temat literatury i szeroko pojętej kultury żydowskiej stworzone przez Stowarzyszenie Czulent.

Żydowski Salon Literacki był elementem życia kulturalnego krakowskiego Kazimierza, który z powodzeniem funkcjonował w latach 2006-2014. Było to miejsce do otwartych dyskusji na temat literatury, do spotkań z żydowskimi pisarzami bądź autorami piszącymi o Żydach.

Spotkania te dawały okazję do poznania współczesnej literatury, lepszego jej zrozumienia i do rozmów na ważne, czasami trudne tematy. Szeroko pojęta żydowska tematyka obejmowała zarówno historię Żydów, życie w Izraelu, politykę, religię, sztukę, jak i dzisiejsze życie żydowskie oraz problem tożsamości.

Twórcy przedstawiali swój punkt widzenia na literaturę, sztukę, kulturę żydowską, w czym często aktywnie uczestniczyła zgromadzana widownia. Spotkanie marcowe z Agnieszką Graff włączone zostało w ogólnopolski program wydarzeń związanych z ósmym marca organizowanym przez Porozumienie Kobiet 8 Marca.

W 2009 roku rozszerzyliśmy formułę salonu, zapraszając fotografa, publicystę i krytyka, Wojtka Wilczyka, w związku z jego nowo wydanym albumem zdjęć synagog w Polsce. Tym samym zainicjowaliśmy spotkania z twórcami sztuk wizualnych.

Projekt realizowano w latach 2006-2014.

Partnerzy

  • Klezmer Hois

Patronat
Midrasz, Radio Kraków Małopolska, Tygodnik Powszechny

Wsparcie finansowe:

  • Taube Foundation for Jewish Life & Culture
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego

podobne projekty

Kategorie
kultura

Żydowska Biblioteka im. ReMU

Żydowska Biblioteka
im. ReMU

Biblioteka została zainicjowana przez Żydowskie Stowarzyszenie Czulent w czerwcu 2005 roku. Nasz księgozbiór liczy ponad 6000 książek dotyczących kultury żydowskiej w językach polskim, jidysz, hebrajskim, angielskim.

www.biblioteka.czulent.pl

Księgozbiór dostępny jest dla każdego, dając możliwość poznania kultury żydowskiej kompleksowo, w sposób wolny od stereotypów. Wierzymy, że stały dostęp żydowskiej literatury wzmocni tożsamoś
kulturową naszej społeczności w Krakowie.

Czytelnicy mogą wybierać spośród ponad dwudziestu działów tematycznych (m.in. państwo Izrael, wspomnienia, biografie, proza, poezja, tożsamość i gender czy literatura dziecięca i młodzieżowa). Posiadamy książki w języku polskim, hebrajskim, jidysz i angielskim.

Podtrzymanie pamięci o żydowskim życiu w Polsce oraz rozpowszechnianie wiedzy na temat kultury i historii żydowskiej jest jednym z podstawowych zadań Biblioteki.

W latach 2013-2017 w ramach Biblioteki prowadziliśmy spotkania dla dzieci z literaturą żydowską. Podczas spotkań z ludźmi kultury dzieci mogły usłyszeć opowiadania i bajki żydowskie oraz uczestniczyć w warsztatach filozoficznych, aktorskich czy plastycznych.

Aktualny księgozbiór Biblioteki liczy ponad 5000 dzieł, jednak wciąż dbamy o to, żeby sukcesywnie się powiększał. Dzieje się to również dzięki naszym darczyńcom, którzy wspierają naszą Bibliotekę przekazując wiele wspaniałych książek (są to zarówno osoby prywatne, jak i wydawnictwa).

Nasza Biblioteka została uznana jako „Miejsce Przyjazne Czytaniu” przez Fundację Sztuki Nowej. Znaczy Się.

Dla osób, które chcą bliżej poznać funkcjonowanie naszej Biblioteki istnieje możliwość wolontariatu oraz odbycia praktyk.

Zachęcamy do odwiedzenia Żydowskiej Biblioteki im. Remu oraz skorzystania z jej zbiorów. Każdy, kto chce dowiedzieć się czegoś na temat historii, kultury i tradycji żydowskiej znajdzie w naszej Bibliotece cenne źródło informacji.

katalog on-line

Projekt realizowany od 2006 roku.

Wsparcie finansowe w latach 2006 – 2019:

  • Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
  • Taube Foundation for Jewish Life & Culture
  • Kenneth Slater

podobne projekty