Jeżeli Ty lub osoba Ci bliska doświadczyliście przemocy, gróźb, znieważenia lub zniszczenia mienia z powodu swojej tożsamości albo przypisanego powiązania z określoną grupą – w tym przewodniku krok po kroku wyjaśniamy, jak przygotować zawiadomienie, do której prokuratury je skierować oraz jakie dowody zabezpieczyć.
Od lutego 2026 r. sprawy o przestępstwa motywowane uprzedzeniami prowadzą wyznaczone prokuratury rejonowe. Celem wprowadzonych zmian jest zapewnienie obsługi postępowań przez prokuratorów posiadających kierunkowe przygotowanie oraz doświadczenie.
System specjalizacji opiera się na:
- rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 4 lutego 2026 r. (wydanym na podstawie art. 35 § 3 ustawy – Prawo o prokuraturze), które wyznacza właściwe jednostki;
- zarządzeniu Prokuratora Generalnego nr 4/26 z 11 lutego 2026 r., na mocy którego wyznaczono prokuratorów prowadzących i nadzorujących te postępowania;
- Wytycznych Prokuratora Generalnego w zakresie prowadzenia postępowań o przestępstwa motywowane uprzedzeniami. Zgodnie z art. 60 § 1 Prawa o prokuraturze wytyczne te mają charakter wiążący dla wszystkich prokuratorów oraz innych organów uprawnionych do prowadzenia postępowania przygotowawczego.
Kiedy zadzwonić pod 112, a kiedy złożyć zawiadomienie?
Jeżeli trwa atak, sprawca jest w pobliżu albo istnieje zagrożenie dla życia lub zdrowia — zadzwoń pod numer 112. Zadbaj przede wszystkim o bezpieczeństwo swoje i innych osób.
Jeżeli doszło do przemocy, ale nie ma już bezpośredniego zagrożenia, najlepiej zgłoś się na Policję. Funkcjonariusze powinni przyjąć zawiadomienie (możesz złożyć je pisemnie lub ustnie), zabezpieczyć dostępne dowody i udokumentować zdarzenie. Jeśli masz obrażenia, skorzystaj również z pomocy medycznej i zachowaj dokumentację.
Jeżeli przestępstwo popełniono w internecie, z naszego doświadczenia najlepiej przygotować pisemne zawiadomienie i wysłać je do prokuratury. Możesz złożyć je osobiście, wysłać pocztą albo przesłać e-mailem na adres biura podawczego.
Co powinno znaleźć się w zawiadomieniu?
W zawiadomieniu napisz krótko i konkretnie:
- co się wydarzyło;
- kiedy i gdzie doszło do zdarzenia;
- kto został pokrzywdzony;
- kto może być sprawcą — jeśli to wiesz;
- dlaczego uważasz, że czyn był motywowany uprzedzeniami;
- jakie dowody załączasz: linki, nagrania, zdjęcia, dane świadków, dokumentację medyczną lub korespondencję;
- że wnosisz o zbadanie motywu uprzedzeniowego.
Nie musisz samodzielnie wskazywać przepisu Kodeksu karnego. Najważniejszy jest jasny opis zdarzenia, jego kontekstu oraz dostępnych dowodów.
Przykłady zawiadomień:
Rozporządzenie wymienia dwie grupy przestępstw.
Pierwsza grupa obejmuje czyny, które ze swojej natury są związane z ochroną przed przemocą, znieważaniem lub nienawiścią wobec grup. Są to:
- art. 119 § 1 k.k. – stosowanie przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby albo grupy z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, politycznej, wyznaniowej lub bezwyznaniowości;
- art. 126a k.k. – publiczne nawoływanie do popełnienia zbrodni przeciwko ludzkości;
- art. 133 k.k. – publiczne znieważenie Narodu lub Rzeczypospolitej Polskiej;
- art. 194 k.k. – ograniczanie innych osób w korzystaniu z wolności religijnej;
- art. 256 § 1, § 1a i § 2 k.k. – m.in. propagowanie totalitarnego ustroju lub ideologii, nawoływanie do nienawiści, a także rozpowszechnianie materiałów służących takiej propagandzie;
- art. 257 k.k. – publiczne znieważanie grupy ludności lub osoby z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, wyznaniowej albo bezwyznaniowości, a także naruszenie nietykalności cielesnej z tych powodów.
Druga grupa obejmuje przestępstwa, które trafiają do wyznaczonej prokuratury wtedy, gdy z zawiadomienia lub ustalonych okoliczności wynika, że zostały popełnione z powodu uprzedzeń związanych z rzeczywistym albo domniemanym powiązaniem osoby pokrzywdzonej lub innego celu ataku z grupą wyróżnioną ze względu na rasę, narodowość, przynależność lub pochodzenie etniczne, wyznanie lub bezwyznaniowość, płeć, wiek, niepełnosprawność, orientację seksualną albo tożsamość płciową.
Chodzi o:
- art. 117 § 3 k.k. – publiczne nawoływanie do wszczęcia wojny napastniczej;
- art. 137 k.k. – publiczne znieważenie, zniszczenie, uszkodzenie lub usunięcie godła, sztandaru, chorągwi, bandery lub innego znaku państwowego;
- art. 157 § 1 i 2 k.k. -spowodowanie uszczerbku na zdrowiu;
- art. 158 k.k. – udział w bójce lub pobiciu;
- art. 190 § 1 k.k. – groźba karalna;
- art. 190a § 1 i 2 k.k. – stalking oraz podszywanie się pod inną osobę;
- art. 195 § 1 k.k. – złośliwe przeszkadzanie publicznemu wykonywaniu aktu religijnego;
- art. 196 k.k. – obraza uczuć religijnych;
- art. 212 § 1 i 2 k.k. – zniesławienie;
- art. 216 § 1 i 2 k.k. – znieważenie;
- art. 217 § 1 k.k. – naruszenie nietykalności cielesnej;
- art. 255 k.k. – publiczne nawoływanie do popełnienia przestępstwa albo jego pochwalanie;
- art. 261 k.k. – znieważenie pomnika lub innego miejsca publicznego urządzonego dla upamiętnienia zdarzenia historycznego albo uczczenia osoby;
- art. 262 § 1 k.k. – znieważenie zwłok, prochów ludzkich, miejsca spoczynku zmarłego lub miejsca przeznaczonego do pochówku;
- art. 288 § 1 k.k. – zniszczenie lub uszkodzenie cudzej rzeczy;
- art. 16 ust. 2 ustawy z 13 kwietnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę oraz służących ochronie bezpieczeństwa narodowego – publiczne propagowanie lub używanie symboli wspierających agresję Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie.
To katalog z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 4 lutego 2026 r. Nie musisz samodzielnie oceniać, czy dany przepis na pewno ma zastosowanie. Opisz dokładnie zdarzenie i wskaż, dlaczego widzisz w nim motyw uprzedzeniowy.
Gdzie wysłać zawiadomienie? Poniżej znajduje się podział podanych prokuratur rejonowych na województwa wraz z ich oficjalnymi danymi adresowymi.
Dane zostały pobrane z oficjalnych portali gov.pl poszczególnych Prokuratur Okręgowych i Apelacyjnych/Regionalnych. Stan na dzień 1 września 2026r.
Województwo Dolnośląskie
- Prokuratura Rejonowa w Jeleniej Górze
- ul. Muzealna 9, 58-500 Jelenia Góra
- Prokuratura Rejonowa w Legnicy
- ul. Grunwaldzka 8, 59-220 Legnica
- Prokuratura Rejonowa w Wałbrzychu
- ul. Bolesława Chrobrego 8, 58-300 Wałbrzych
- Prokuratura Rejonowa Wrocław-Śródmieście we Wrocławiu
- ul. Podwale 28, 50-040 Wrocław
Województwo Kujawsko-Pomorskie
- Prokuratura Rejonowa Bydgoszcz-Północ w Bydgoszczy
- ul. Dworcowa 81, 85-009 Bydgoszcz
- Prokuratura Rejonowa Toruń Centrum-Zachód w Toruniu
- ul. Grudziądzka 84, 87-100 Toruń
- Prokuratura Rejonowa we Włocławku
- ul. Okrzei 8, 87-800 Włocławek
Województwo Lubelskie
- Prokuratura Rejonowa w Hrubieszowie
- ul. mjr. Henryka Dobrzańskiego „Hubala” 1, 22-500 Hrubieszów
- Prokuratura Rejonowa Lublin-Północ w Lublinie
- ul. Okopowa 2a, 20-022 Lublin
Województwo Lubuskie
- Prokuratura Rejonowa w Gorzowie Wielkopolskim
- ul. Moniuszki 2, 66-400 Gorzów Wielkopolski
- Prokuratura Rejonowa w Zielonej Górze
- ul. Partyzantów 1, 65-332 Zielona Góra
Województwo Łódzkie
- Prokuratura Rejonowa Łódź-Górna w Łodzi
- ul. Piotrkowska 151, 90-440 Łódź
- Prokuratura Rejonowa w Radomsku
- ul. Tysiąclecia 3, 97-500 Radomsko
- Prokuratura Rejonowa w Wieluniu
- ul. Śląska 30, 98-300 Wieluń
Województwo Małopolskie
- Prokuratura Rejonowa Kraków-Krowodrza w Krakowie
- ul. Mosiężnicza 2, 31-523 Kraków
- Prokuratura Rejonowa w Muszynie
- ul. Kity 18, 33-370 Muszyna
- Prokuratura Rejonowa w Tarnowie
- ul. Dąbrowskiego 27, 33-100 Tarnów
Województwo Mazowieckie
- Prokuratura Rejonowa w Grodzisku Mazowieckim
- ul. Bartniaka 10, 05-825 Grodzisk Mazowiecki
- Prokuratura Rejonowa w Mińsku Mazowieckim
- ul. Starowiejska 22, 05-300 Mińsk Mazowiecki
- Prokuratura Rejonowa w Ostrołęce
- ul. Łochowskiego 1, 07-410 Ostrołęka
- Prokuratura Rejonowa w Piasecznie
- ul. Kościuszki 2, 05-500 Piaseczno
- Prokuratura Rejonowa w Płocku
- ul. 8 Maja 3, 09-402 Płock
- Prokuratura Rejonowa Radom-Wschód w Radomiu
- ul. Żeromskiego 43/45, 26-600 Radom
- Prokuratura Rejonowa Warszawa-Praga Południe w Warszawie
- ul. Podskarbińska 6, 03-829 Warszawa
- Prokuratura Rejonowa Warszawa-Ursynów w Warszawie
- ul. Postępu 21, 02-676 Warszawa
- Prokuratura Rejonowa Warszawa-Żoliborz w Warszawie
- ul. Majdańska 12, 04-088 Warszawa
Województwo Opolskie
- Prokuratura Rejonowa w Opolu
- ul. Reymonta 30, 45-066 Opole
Województwo Podkarpackie
- Prokuratura Rejonowa w Krośnie
- ul. Sienkiewicza 4, 38-400 Krosno
- Prokuratura Rejonowa w Przemyślu
- ul. Waygarta 8, 37-700 Przemyśl
- Prokuratura Rejonowa w Rzeszowie
- ul. Hetmańska 28, 35-045 Rzeszów
- Prokuratura Rejonowa w Tarnobrzegu
- ul. Sienkiewicza 27, 39-400 Tarnobrzeg
Województwo Podlaskie
- Prokuratura Rejonowa w Hajnówce
- ul. Warszawska 3, 17-200 Hajnówka
- Prokuratura Rejonowa w Łomży
- ul. Szosa Zambrowska 1/27, 18-400 Łomża
- Prokuratura Rejonowa w Suwałkach
- ul. Pułaskiego 26, 16-400 Suwałki
Województwo Pomorskie
- Prokuratura Rejonowa w Gdyni
- ul. 10 Lutego 39, 81-364 Gdynia
- Prokuratura Rejonowa w Słupsku
- ul. Leszczyńskiego 10, 76-200 Słupsk
Województwo Śląskie
- Prokuratura Rejonowa Częstochowa-Północ w Częstochowie
- ul. Dąbrowskiego 23, 42-202 Częstochowa
- Prokuratura Rejonowa Gliwice-Wschód w Gliwicach
- ul. Powstańców Warszawy 12, 44-101 Gliwice
- Prokuratura Rejonowa Katowice-Wschód w Katowicach
- ul. Wita Stwosza 31, 40-042 Katowice
- Prokuratura Rejonowa Sosnowiec-Południe w Sosnowcu
- ul. Janowskiego 12, 41-200 Sosnowiec
- Prokuratura Rejonowa w Żywcu
- ul. Powstańców Śląskich 9, 34-300 Żywiec
Województwo Świętokrzyskie
- Prokuratura Rejonowa Kielce-Wschód w Kielcach
- ul. Sandomierska 106, 25-324 Kielce
Województwo Warmińsko-Mazurskie
- Prokuratura Rejonowa w Elblągu
- ul. Płk. Dąbka 8-12, 82-300 Elbląg
- Prokuratura Rejonowa Olsztyn-Północ w Olsztynie
- ul. 10 Lutego 14, 10-540 Olsztyn
Województwo Wielkopolskie
- Prokuratura Rejonowa w Koninie
- ul. Astronomów 2, 62-510 Konin
- Prokuratura Rejonowa w Pleszewie
- ul. Malińska 25, 63-300 Pleszew
- Prokuratura Rejonowa Poznań-Stare Miasto w Poznaniu
- ul. Solna 10, 61-736 Poznań
Województwo Zachodniopomorskie
- Prokuratura Rejonowa w Kołobrzegu
- ul. Katedralna 12, 78-100 Kołobrzeg
- Prokuratura Rejonowa Szczecin-Niebuszewo w Szczecinie
- ul. Wawrzyniaka 8, 70-392 Szczecin
W wielu przepisach Kodeksu Karnego znaczenie ma to, czy działanie było publiczne. Nie oznacza to wyłącznie wpisu dostępnego dla każdego bez logowania.
Za publiczne może zostać uznane także działanie skierowane do nieokreślonego kręgu odbiorców albo publikacja w licznej grupie, nawet jeśli ma ona ograniczony dostęp. Dotyczy to w szczególności treści umieszczonych w serwisach internetowych — również wtedy, gdy widzą je tylko osoby zalogowane lub członkowie zamkniętej grupy wykraczającej poza najbliższą rodzinę i grono znajomych.
To ważne przy zgłaszaniu treści z Facebooka, Telegrama, Discorda, X, TikToka, YouTube’a i innych platform. Fakt, że grupa jest „zamknięta”, nie oznacza, że publikacja nie miała charakteru publicznego.
W sprawach internetowych dobrze przygotowany materiał dowodowy często decyduje o tym, czy możliwe będzie skuteczne ustalenie sprawcy i ocena treści.
Zrób zrzut ekranu tak, aby było na nim widać:
- pełny, indywidualny adres URL do konkretnego wpisu, komentarza, filmu albo profilu;
- nazwę konta, strony lub grupy;
- treść wpisu albo materiał, który zgłaszasz;
- datę i godzinę publikacji – jeśli są widoczne na platformie.
Jeżeli publikacja może szybko zniknąć, nagraj ekran podczas otwierania materiału i jego adresu URL. Zapisz również datę i godzinę, o której sama_sam zobaczyłaś_eś treść.
Do zawiadomienia dołącz:
- link do każdego wpisu, komentarza, filmu lub profilu;
- zrzuty ekranu;
- nagranie ekranu, jeśli materiał jest filmem, relacją lub może zostać usunięty;
- linki do innych wpisów sprawcy, które mogą wskazywać na jego motywację;
- informacje pozwalające ustalić tożsamość sprawcy, jeśli są dostępne.
Każdy wpis, komentarz czy film ma własny, indywidualny adres URL. Warto go skopiować od razu – zanim autor usunie treść lub zmieni ustawienia konta.
Więcej o prawidłowym zabezpieczaniu materiału cyfrowego piszemy tutaj: Internetowe materiały dowodowe – nowe metody.
Dobrze przygotowane zawiadomienie ułatwia pracę prokuraturze i zmniejsza ryzyko, że ważne informacje zginą w dużej liczbie załączników.
Proponujemy zasadę:
- jedna osoba — jeden czyn;
- jedna osoba — kilka powiązanych czynów: można opisać je w jednym zawiadomieniu;
- wiele osób — przygotuj oddzielne zawiadomienia;
- nie dziel spraw tej samej osoby między różne prokuratury, jeżeli dotyczą tego samego rodzaju zachowań i są ze sobą powiązane.
Jeśli masz informacje o sprawcy, przekaż je. Mogą to być imię i nazwisko, nazwa konta na platformie internetowej, link do profilu, zdjęcie, miejsce pracy,dane rodziny wcześniejsze publikacje albo inne dane pozostawione przez tę osobę w internecie. Wiele osób ujawnia swoją tożsamość wprost albo zostawia ślady, które mogą pomóc w jej ustaleniu.
Szczególnie ważne są materiały pokazujące motywację uprzedzeniową sprawcy. Załącz więc nie tylko pojedynczy obraźliwy wpis, ale — jeśli to możliwe — także inne jego wypowiedzi, nagrania lub publikacje, które pomagają zrozumieć kontekst.
Stowarzyszenie Czulent prowadzi szkolenia dotyczące rozpoznawania, dokumentowania i zgłaszania przestępstw motywowanych uprzedzeniami, w tym czynów popełnianych w internecie.
Pracujemy z organizacjami społecznymi, instytucjami publicznymi, szkołami, samorządami oraz zespołami, które chcą lepiej reagować na przemoc, groźby, antysemityzm, rasizm, ksenofobię i inne formy uprzedzeń.
Podczas szkoleń pokazujemy m.in.:
- jak odróżniać czyn karalny od wypowiedzi, która nie przekracza granic prawa;
- jak rozpoznać motyw uprzedzeniowy;
- jak rozmawiać z osobą pokrzywdzoną i nie pogłębiać jej krzywdy;
- jak prawidłowo zabezpieczać dowody, zwłaszcza w internecie;
- jak przygotować zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa;
- jak współpracować z Policją i prokuraturą.
Jeżeli reprezentujesz instytucję lub organizację i chcesz zorganizować szkolenie dla swojego zespołu, zapraszamy do kontaktu z Czulentem.
Potrzebujesz pomocy?
Nie musisz mieć pewności, że sprawca popełnił przestępstwo. Twoim zadaniem jest możliwie dokładnie opisać zdarzenie i przekazać dostępne dowody. Ocena prawna należy do Policji i prokuratury.
Na dole strony udostępniamy wzór zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, który można uzupełnić i dostosować do swojej sprawy.
Jeśli potrzebujesz wsparcia w zabezpieczeniu materiału lub uporządkowaniu zgłoszenia, skontaktuj się z Nami
Szukasz więcej informacji?
Jeżeli chcesz pogłębić wiedzę o przestępstwach motywowanych uprzedzeniami, rozpoznawaniu motywu uprzedzeniowego, zabezpieczaniu dowodów oraz obowiązkach Policji i prokuratury, zajrzyj do Naszych publikacji.
Znajdziesz tam raporty, analizy prawne, poradniki i rekomendacje oparte na prowadzonym przez nas monitoringu oraz doświadczeniu we wspieraniu osób pokrzywdzonych