Organizacje mniejszości narodowych i etnicznych w dobie pandemii

Organizacje mniejszości w czasie kryzysu – wnioski z pandemii

Pandemia COVID-19 była testem dla całego systemu – ale nie wszyscy przeszli go w ten sam sposób. Organizacje mniejszości narodowych i etnicznych znalazły się w szczególnie wymagającej sytuacji: między rosnącymi potrzebami swoich społeczności a ograniczeniami instytucjonalnymi i finansowymi.Ten raport powstał, aby zrozumieć tę rzeczywistość i przełożyć ją na konkretne rekomendacje. Został opracowany przez Żydowskie Stowarzyszenie Czulent we współpracy ze stroną mniejszościową Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych i pokazuje, jak kryzys wpływa na funkcjonowanie organizacji – oraz jakie rozwiązania systemowe są potrzebne, aby lepiej odpowiadać na podobne sytuacje w przyszłości.

Pandemia nie tylko zatrzymała wiele działań – ona ujawniła to, co wcześniej było mniej widoczne.

Braki w dostępie do technologii, ograniczone możliwości działania online, trudności w utrzymaniu ciągłości projektów czy nieelastyczne mechanizmy finansowania. Dla wielu organizacji oznaczało to konieczność szybkiej reorganizacji pracy, a czasem – zawieszenia części działań. Jednocześnie wzrosła rola tych organizacji jako wsparcia dla swoich społeczności.

Raport opiera się na doświadczeniach samych organizacji. Badanie objęło dziesiątki podmiotów reprezentujących różne mniejszości, które podzieliły się swoją perspektywą – zarówno w zakresie codziennych wyzwań, jak i oczekiwań wobec państwa i instytucji publicznych. Dzięki temu możliwe było nie tylko opisanie sytuacji, ale też zrozumienie mechanizmów, które w kryzysie nie zadziałały.

W badaniu widać wyraźnie, że największym wyzwaniem nie był sam kryzys – ale brak elastycznych, systemowych rozwiązań. Organizacje wskazują m.in. na potrzebę uproszczenia procedur, lepszej komunikacji z grantodawcami, wsparcia finansowego na koszty bieżące oraz inwestycji w narzędzia cyfrowe. Kryzys pokazał, że bez takich mechanizmów nawet najbardziej zaangażowane organizacje działają w warunkach niepewności.

Szczególną uwagę poświęcono także edukacji. To właśnie w tym obszarze pandemia najmocniej uwidoczniła nierówności – zarówno w dostępie do technologii, jak i w traktowaniu edukacji mniejszościowej w systemie oświaty. Dla wielu społeczności oznaczało to realne ryzyko osłabienia działań związanych z podtrzymywaniem tożsamości.

Ten raport nie kończy się jednak na diagnozie. Jego kluczową częścią są rekomendacje – konkretne propozycje zmian systemowych, które mogą zwiększyć odporność organizacji mniejszościowych na przyszłe kryzysy. Obejmują one zarówno obszar edukacji, jak i mechanizmy finansowania, komunikacji i współpracy z administracją publiczną.

W Czulencie pracujemy właśnie na styku doświadczenia i zmiany systemowej. Nasze działania wynikają z realnych potrzeb zgłaszanych przez organizacje, społeczności i osoby, z którymi współpracujemy. Łączymy badania, rzecznictwo i praktykę, aby tworzyć rozwiązania, które nie tylko opisują rzeczywistość, ale ją zmieniają.

Ta publikacja jest jedną z takich interwencji. Pokazuje, że kryzys może być momentem przełomu – jeśli zostanie wykorzystany do budowania lepszych, bardziej odpornych i sprawiedliwych rozwiązań.

Publikacja powstała w ramach projektu “Nationality, Ethnicity, and Coalition Building: Agenda Setting as a Mechanism for Collaboration Among Minority Groups in Poland”. Projekt realizowany przez Żydowskie Stowarzyszenie Czulent, Fundację Zustricz, Fundację Sztuki Jaw Dikh.

Projekt finansowany ze środków „Stiftung „Erinnerung, Verantwortung und Zukunft”, Dutch Jewish Humanitarian Fund.