Monitoring nienawistnych treści. Wybory parlamentarne 2023

Antysemityzm i mowa nienawiści w kampanii wyborczej – raport z monitoringu

W czasie kampanii wyborczych emocje rosną – a wraz z nimi coraz częściej pojawiają się różne formy treści nienawistnych: antysemickie, homofobiczne, rasistowskie czy wymierzone w inne grupy mniejszościowe. Nie są to już pojedyncze incydenty, ale zjawisko o rosnącej skali, które wpływa na debatę publiczną i bezpieczeństwo społeczne. Ta publikacja powstała, aby je uchwycić i zrozumieć. Przygotowana przez Żydowskie Stowarzyszenie Czulent we współpracy z Uniwersytetem Warszawskim i Centrum Badań nad Uprzedzeniami, opiera się na analizie danych z monitoringu Internetu i wykorzystaniu nowoczesnych technologii do identyfikowania trendów. To raport dla osób decyzyjnych, badaczy, organizacji społecznych i wszystkich, którzy chcą lepiej rozumieć, jak działa mowa nienawiści – i jak jej przeciwdziałać.

To, co jeszcze kilka lat temu było rozproszone i trudne do uchwycenia, dziś przybiera coraz bardziej zorganizowaną formę. Mowa nienawiści staje się narzędziem wykorzystywanym do mobilizacji wyborców, wzmacniania podziałów i budowania emocji wokół określonych narracji.

Z naszej perspektywy – pracy z osobami pokrzywdzonymi i monitorowania treści w sieci – widzimy, że te przekazy nie pozostają bez konsekwencji. Przekładają się na realne doświadczenia ludzi, wpływają na ich poczucie bezpieczeństwa i mogą prowadzić do eskalacji przemocy.

Raport jest próbą zatrzymania tego procesu i przyjrzenia się mu bliżej.

Powstał w oparciu o monitoring treści publikowanych w internecie w czasie kampanii wyborczej. Dzięki wykorzystaniu narzędzi analitycznych i pracy na dużych zbiorach danych możliwe było nie tylko zebranie materiału, ale także uchwycenie dynamiki zjawiska – momentów nasilenia, powtarzających się narracji i sposobów ich rozprzestrzeniania.

Analizujemy konkretne przekazy, identyfikujemy dominujące wątki i pokazujemy, w jaki sposób mowa nienawiści wpisuje się w szerszy kontekst polityczny. Nie chodzi tylko o to, co zostało powiedziane – ale kiedy, w jakim celu i z jakim efektem.

Raport wskazuje, że przeciwdziałanie mowie nienawiści nie może opierać się wyłącznie na reakcjach na pojedyncze incydenty. Wymaga systemowego podejścia, współpracy między instytucjami oraz wykorzystania wiedzy i technologii do wczesnego rozpoznawania trendów.

W Żydowskim Stowarzyszeniu Czulent od lat pracujemy właśnie w tym obszarze – na styku praw człowieka, nowych technologii i realnych doświadczeń osób pokrzywdzonych. Współpracujemy z ośrodkami akademickimi, rozwijamy narzędzia monitoringu i analizujemy zmieniające się formy nienawiści, aby lepiej na nie odpowiadać.

Nasze działania opierają się na tym, z czym spotykamy się praktyce – na zgłoszeniach, z którymi przychodzą do nas ludzie, i na danych, które pozwalają zobaczyć szerszy obraz. Ta publikacja jest jednym z efektów tej pracy – zaproszeniem do rozmowy o tym, jak przeciwdziałać mowie nienawiści w sposób świadomy, oparty na wiedzy i adekwatny do wyzwań współczesności.

Publikacja powstała w ramach projektu „Kompleksowa strategia przeciwdziałania antysemickiej mowie nienawiści w przestrzeni publicznej”, finansowanego z Fundacji „Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość”, realizowanego przez Żydowskie Stowarzyszenie Czulent przy wsparciu merytorycznym Centrum Badań nad Uprzedzeniami.

Niniejsza publikacja nie prezentuje stanowiska ani opinii Fundacji „Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość”. Za treść publikacji odpowiadają wyłącznie jej autorzy i autorki.