Włączanie organizacji mniejszości narodowych i etnicznych przez samorządy miejskie w Polsce – dotychczasowe doświadczenia i rozwiązania postulowane w przyszłości

Włączanie mniejszości w miastach – od dialogu do realnego współdecydowania

Jak miasta mogą lepiej włączać osoby należące do mniejszości narodowych, etnicznych i osoby z doświadczeniem migracyjnym w procesy decyzyjne? To pytanie stało się punktem wyjścia do powstania tej publikacji. Przygotowana przez Żydowskie Stowarzyszenie Czulent we współpracy z partnerami instytucjonalnymi, opiera się na badaniu łączącym dane ilościowe i jakościowe – ankiety oraz wywiady pogłębione. Uwzględnia zarówno perspektywę urzędów miejskich, jak i samych osób należących do mniejszości. To narzędzie dla samorządów, organizacji społecznych i decydentów, które pokazuje, jak przejść od deklaracji włączania do realnego współdecydowania.

W praktyce często mówimy o „włączaniu”, ale rzadziej przyglądamy się temu, jak ono faktycznie wygląda. Z naszych doświadczeń wynika, że udział osób z mniejszości w życiu publicznym bywa ograniczony – nie zawsze z powodu braku woli, ale często przez brak narzędzi, procedur i sprawdzonych modeli współpracy. Dlatego w tym badaniu skupiliśmy się nie tylko na diagnozie, ale przede wszystkim na tym, co działa – i dlaczego.

Badanie zostało zaprojektowane tak, aby zobaczyć ten proces z dwóch stron. Z jednej – instytucji, które tworzą polityki publiczne. Z drugiej – osób, których te polityki bezpośrednio dotyczą. To zestawienie pozwoliło uchwycić różnice w postrzeganiu, ale też wskazać przestrzenie, w których możliwa jest realna zmiana.

W publikacji przyglądamy się konkretnym praktykom. Pokazujemy, w jaki sposób miasta w Polsce próbują włączać organizacje mniejszościowe i osoby z doświadczeniem migracyjnym w procesy decyzyjne. Identyfikujemy dobre praktyki, ale też bariery – zarówno systemowe, jak i komunikacyjne. To wiedza, która może stać się punktem wyjścia do budowania bardziej otwartych i responsywnych polityk miejskich.

To jednak nie tylko raport badawczy. To element szerszego działania – projektu „Strategie współpracy i włączania osób narażonych na dyskryminację i wykluczenie”, realizowanego przez Żydowskie Stowarzyszenie Czulent we współpracy z Gminą Miejską Kraków, Komendą Wojewódzką Policji w Krakowie oraz American Jewish Committee Central Europe. Wiedza zebrana w publikacji ma bezpośrednio przełożyć się na kolejne etapy działań – już na poziomie wdrożeń.

W Żydowskim Stowarzyszeniu Czulent pracujemy właśnie w taki sposób – łącząc badania, doświadczenie i działanie. Z jednej strony analizujemy zjawiska i identyfikujemy luki w systemie. Z drugiej – tworzymy rozwiązania, które mogą je realnie wypełniać. Nasze podejście opiera się na współpracy z instytucjami publicznymi, organizacjami i samymi społecznościami, których dotyczą te procesy. Pokazuje, że włączanie to nie jednorazowe działanie, ale proces – wymagający wiedzy, narzędzi i gotowości do współpracy.

Raport opracowany w ramach projektu „Strategie współpracy i włączania osób narażonych na dyskryminację i wykluczenie”, realizowanego z dotacji programu Aktywni Obywatele – Fundusz Krajowy finansowanego przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię w ramach Funduszy EOG.

Projekt realizowany jest przez Żydowskie Stowarzyszenie Czulent we współpracy z Gminą Miejską Kraków, Komendą Wojewódzką Policji w Krakowie oraz American Jewish Committee Central Europe.